X
x جهت سفارش تبليغ در سایت ثامن بلاگ کليک کنيد



مگـ.ـنا ارایکس RX-اصل



بررسی و مقایسه رفتار اطلاع‌یابی آموزشی- پژوهشی دانشجویان تحصیلات تكمیلی علوم انس
بررسی و مقایسه رفتار اطلاع‌یابی آموزشی- پژوهشی دانشجویان تحصیلات تكمیلی علوم انس
بررسی و مقایسه رفتار اطلاع یابی آموزشی پژوهشی دانشجویان تحصیلات تكمیلی علوم انسانی و فنی مهندسی در استفاده از اینترنت پایان نامه بررسی و مقایسه رفتار اطلاع یابی آموزشیپژوهشی دانشجویان تحصیلات تكمیلی علوم انسانی و فنی مهندسی در استفاده از اینترنت در 148 صفحه ورد قابل ویرایش دسته بندی علوم انسانی فرمت فایل doc حجم فایل 505 کیلو بایت تعداد صفحات فایل 148 پایان نامه بررسی و مقایسه رفتار اطلاع یابی آموزشی پژوهشی دانشجویان تحصیلات تكمیلی علوم انسانی و فنی مهندسی در استفاده از اینترنت در 148 صفحه ورد قابل ویرایش چکیده پژوهش حاضربا هدف مقایسه رفتار اطلاع یابی آموزشی پژوهشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی در استفاده از منابع اینترنتی و با روش پیمایشی صورت گرفته است نمونه پژوهشی شامل 120 نفر دانشجوی تحصیلات تکمیلی است که به روش نمونه گیری تصادفی از بین دانشگاههای جامع و فنی شهر تهران انتخاب شده اند به منظور گرد آوری اطلاعات از پرسشنامه محقق ساخته با پایایی و روایی که از نظر اساتید محترم و صاحب نظرانit مورد تایید بوده استفاده و برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون t و خی دو استفاده شده است یافته های پژوهشی نشان می دهد که اکثر دانشجویان دوره ارشد از طریق سایت کتابخانه و دوره دکتری از طریق خانه به اینترنت دسترسی دارند میزان استفاده دانشجویان رشته فنی مهندسی از اینترنت بیشتر از گروه علوم انسانی است و همچنین توانایی این گروه نیز در مقایسه با گروه علوم انسانی بیشتر است و یافته ها نشان می دهد که توانایی استفاده از اینترنت در رشته های تحصیلی مختلف متفاوت است همچنین یافته ها تفاوت معناداری بین دوره های تحصیلی و توانایی استفاده از اینترنت نشان می دهد نتایج پژوهش حاکی از آن است که بین مدت زمان استفاده از اینترنت و رشته تحصیلی ارتباط وجود دارد بعبارتی گروه فنی مهندسی زمان بیشتری را صرف جستجوی اطلاعات از اینترنت می کنند همچنین این گروه اولویت اول خود برای کسب اطلاعات از منابع اطلاعاتی را اینترنت و سپس کتاب معرفی کردند درحالی که در گروه علوم انسانی اولویت اول کتاب و سپس اینترنت می باشد دانشجویان هدف ازجستجوی اطلاعات از اینترنت را پژوهش سپس کسب اطلاعات آموزشی اعلام کردند هدف از کسب اطلاعات برای انجام فعالیت های پژوهش و آموزشی را مرور پیشینه و سپس روز آمد کردن اطلاعات درسی اعلام کردند دانشجویان گروه فنی نحوة آشنایی خود با امکانات اینترنت را در اولویت اول آزمون و خطا و در وهله دوم از طریق همکاران و دوستان می دانند در حالی که در گروه علوم انسانی آشنایی اول از طریق دوستان و آشنایان سپس از طریق آزمون و خطا می باشد هر چهار گروه ترجیحا quot منابع اینترنتی مورد نیاز خود را از طریق موتور جستجوی وب شناسایی می کنند بررسی دلایل استفاده از اینترنت نیز تفاوت معناداری را بین دو گروه نشان می دهد و دانشجویان مشکلاتی مانند عدم تسلط به زبان خارجی و پایین بودن سرعت شبکه و هزینه بالا را از موانع موجود بیان کردند همچنین بررسی ها نشان داده که رفتار صحیح جستجو در رشته های مختلف همچنین در دوره های تحصیلی مختلف متفاوت است هر چهارگروه خواستار یادگیری جستجو و استفاده از پایگاههای اطلاعاتی هستند و پیشنهاداتی در جهت بهبود دستیابی استفاده از اینترنت بیان کردند فهرست مطالب عنوان صفحه فصل اول مقدمه 1 بیان مساله 4 اهمیت و ضرورت 6 اهداف پژوهشی 8 سوالات پژوهشی فرضیه های پژوهشی 9 تعریف مفاهیم 10 تعاریف عملیاتی مفاهیم 10 فصل دوم مقدمه 12 رابطه خدمات دانشگاهی و توسعه ملی 13 تاثیر دانشگاه در توسعه اقتصادی 14 تاثیر دانشگاه در توسعه اجتماعی سیاسی 15 تاثیر دانشگاه در توسعه فرهنگی 15 رسالت وظایف و خدمات دانشگاه 16 اینترنت 19 تاریخچه اینترنت 22 ابزارها و خدمات اینترنت 25 رفتار اطلاع یابی 31 خاستگاه مفهوم اطلاع یابی 33 جست و جوی اطلاعات و ساز و کارهای بهینه سازی آن 34 انتخاب یک بانک اطلاعاتی برای انجام جست و جو 35 فرمول جست و جو 36 ترکیب فرمول جست و جو با استفاده از عملکرد های موجود 37 انجام جست و جو 40 مدل های رفتار اطلاع یابی 41 مدل رفتار اطلاع یابی الیس 43 مدل رفتار اطلاع یابی كالتو 49 مدل رفتار اطلاع یابی بلكین 51 مدل رفتار اطلاع یابی مار چینونین 52 مدل رفتار اطلاع یابی ویلسون 54 مهارت باز یابی اطلاعات 62 رفتار اطلاع یابی مورد نیاز در فرآیند پژوهش 64 فصل سوم مقدمه 87 روش پژوهش 88 جامعه پژوهشی و روش نمونه گیری 88 ابزار پژوهش 89 روش تجزیه و تحلیل داده ها 90 فصل چهارم مقدمه 92 تجزیه و تحلیل داده ها 93 فصل پنجم مقدمه 118 بحث و نتیجه گیری 119 پیشنهادها 129 پیشنهادات برای پژوهش آتی 129 محدودیت ها 130 خلاصه 130 منابع فارسی 134 منابع انگلیسی 138 چکیده انگلیسی 141 فهرست جداول عنوان صفحه جدول 2 1 تحقیقات الیس وهمکاران 47 جدول 2 2 مدل آگویلار 56 جدول 2 3 چهار حالت اصلی جستجوی اطلاعات در وب 57 جدول 3 1 توزیع فراوانی دانشجویان بر حسب رشته تحصیلی 89 جدول 4 1 عنوان توزیع فراوانی دانشجویان بر حسب جنس 93 جدول 4 2 توزیع فراوانی سنی دانشجویان 94 جدول 4 3 توزیع فراوانی میزان استفاده دانشجویان از اینترنت 95 جدول 4 4 توزیع فراوانی شیوه دسترسی دانشجویان به اینترنت 97 جدول 4 5 توزیع فراوانی میزان توانایی دانشجویان در استفاده از اینترنت 98 شماره 4 6 جدول خی دو مربوط به استفاده از اینترنت و رشته تحصیلی دانشجویان98 جدول 4 7 جدول خی دو مربوط به توانایی استفاده از اینترنت و دوره های تحصیلی100 جدول 4 8 توزیع فراوانی مدت زمان استفاده از اینترنت توسط دانشجویان 101 جدول 4 9 خی دو مربوط به مدت زمان استفاده از اینترنت و رشته تحصیلی 102 جدول 4 10 توزیع فراوانی اولویت استفاده از ابزارها و خدمات اینترنت 103 جدول 4 11 توزیع فراوانی استفاده دانشجویان از منابع اطلاعاتی 104 جدول 4 12 توزیع فراوانی اهداف دانشجویان از جستجوی اطلاعات 105 جدول 4 13 توزیع فراوانی اهداف پژوهشی دانشجویان 106 جدول 4 14 توزیع فراوانی اهداف آموزشی دانشجویان 107 جدول 4 15 توزیع فراوانی مربوط به شناسایی منابع اینترنتی 109 جدول 4 16 توزیع فراوانی نحوه آشنایی دانشجویان با اینترنت 110 جدول 4 17 توزیع فراوانی دلیل استفاده از اینترنت 112 جدول 4 18 جدول فی دو مربوط به دلایل استفاده از اینترنت و رشته تحصیلی 112 جدول 4 19 بررسی رابطه یبن رفتار های صحیح جستجو و رشته تحصیلی 113 جدول 4 20 بررسی رابطه بین رفتار صحیح جستجو و دوره های تحصیلی 114 جدول 4 21 توزیع فراوانی مربوط به فراگیری خدمات اینترنت 114 جدول 4 22 توزیع فراوانی مربوط به عوامل عدم استفاده از اینترنت 115 جدول 4 23 توزیع فراوانی میزان رضایت دانشجویان از وضعیت موجود اینترنت 116 فهرست نمودارها عنوان صفحه شکل 4 1 نمودار مربوط به جنس پاسخ دهندگان 94 شکل 4 2 نمودار سنی پاسخ دهنده گان 95 شکل 4 3 نمودار مربوط به میزان استفاده دانشجویان 96 شکل 4 4 نمودار مربوط به نحوه دسترسی دانشجویان 97 شکل 4 5 نمودار مربوط به میزان توانایی دانشجویان در استفاده از اینترنت 99 شکل 4 6 نمودار مربوط به مدت زمان استفاده دانشجویان از اینترنت 101 شکل 4 7 نمودار مربوط به اولویت استفاده از ابزارها و خدمات 104 شکل 4 8 نمودار مربوط به اولویت دانشجویان در استفاده از منابع اطلاعاتی 104 شکل 4 9 نمودار مربوط به اهداف دانشجویان در استفاده از اینترنت 106 شکل 4 10 نمودار مربوط به اهداف پژوهشی دانشجویان 107 شکل 4 11 نمودار مربوط به اهداف آموزشی دانشجویان 109 شکل 4 12 نمودار مربوط به شناسایی منابع اینترنتی 110 شکل 4 13 نمودار مربوط به نحوه آشنایی دانشجویان با منابع اینترنتی 111 شکل 4 14 نمودار مربوط به دلایل استفاده از اینترنت 113 شکل 4 15 نمودار مربوط به دلایل عدم استفاده از اینترنت 114 فصل اول مقدمه اطلاع یابی فعالیت مهمی در جامعه بشری است هر چند می توان ادعا کرد که اطلاع یابی همواره چنین بوده است اما این موضوع در جامعه اطلاعاتی متداول تر است همانگونه که قبل از پیدایش صنعت چاپ در قرن 15 انتقال اطلاعات بصورت شفاهی یا دست نوشته انجام می شد پس از اختراع چاپ توسط گوتنبرگ اطلاعات بیشتری روی کاغذ تولید گردید و به شکل های مختلفی چون کتاب جزوه گزارش و مجله علمی ذخیره شد اطلاعات در طول قرن بیستم و قرن حاضر از طریق رادیو و تلویزیون و بطور فزاینده ای از طریق ارتباطات الکترونیکی و به ویژه اینترنت نیز منتقل شده است تخمین زده می شود که اطلاعات تولید شده بین سالهای 1970 تا 2000 بیشتر از کلیه اطلاعات تولید شده در 5 هزار سال قبل بوده است لارج آندرو 1382 27 پیشرفت در فن آوری های اطلاعات و ارتباطی مسئول چنین انفجار اطلاعاتی می باشد و اساس بسیاری از این تغیرات توانایی نظام رایانه ای برای ذخیره زیادی از اطلاعات پردازش سریع و قابل دسترسی ساختن آنها برای کاربران در سراسر دنیا از طریق شبکه های ارتباطی راه دور می باشد بدین گونه ارتباطات رایانه ای شبکه اینترنت ارتباطات راه دور و وسایل ارتباط جمعی نوعی quot مثلث ارتباطات quot را بوجود آورده اند که دگرگونی های فن آوری پر اهمیتی در عرصه های اجتماعی علمی و فرهنگی و حاصل آن است و اصطلاحاتی همچون عصر ارتباط انفجار اطلاعات انقلاب ارتباطات جامعه اطلاعات و اسطوره یا ایدولوژی جامعه اطلاعات و نظایر آنها که آنها که در سال های اخیر در کتاب ها و آثار پژوهشی محققان در حوزه های جامعه شناسی و فلسفه و علم و ارتباطات و علوم کتابداری و اطلاع رسانی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند معتمد نژاد 1371 در حال حاضر بحث های گسترده ای بدنبال تغییرات شگرفی که اینترنت در اطلاع یابی و فعالیتهای پژوهشی در جوامع علمی ایجاد کرده است وجود دارد و آن گویای این حقیقت است که دراین سالها استفاده افراد بخصوص دانشجویان نحصیلات تکمیلی از شبکه های الکترونیکی به سرعت افزایش یافته و اینترنت بعنوان یکی از مجراهای قابل دستیابی به اطلاعات برای دانشجویان جهت انجام فعالیتهای آموزشی و پژوهشی در دانشگاهها و موسسات آموزشی عالی تبدیل شده است این فن آوری در حال تغیر شیوه های دانشجویان را در جستجوی اطلاعات ارتباط با همدیگر هدایت پژوهش و آموزش و توزیع نتایج تحقیق تحت تاثیر قرار داده است چنین به نظر می رسد که سواد اطلاعاتی در جامعه ای که دائم در معرض تغییرات فناوری و همچنین در معرض تغییرات اطلاعاتی بی شماری قرار دارد لازم است سواد اطلاعاتی شامل توانایی در تشخیص نیاز توانایی ذخیره اطلاعات و توانایی باز یابی و ارزیابی انتقادی اطلاعات بازیابی شده و استفاده مناسب در زمان لازم می باشد سواد اطلاعاتی باعث رفتار اطلاعاتی مناسب در شناسایی کسب و اشاعه اطلاعات از طریق هر مجرا و رسانه ای می شود رفتار اطلاعاتی مناسب فرآیند جستجو بازیابی شناخت و کاربرد منطقی محتوا است فتاحی 1382 276 در نتیجه نیاز به شناخت رفتار اطلاع یابی آموزشی پژوهشی احساس می شود چرا که با شناخت رفتار اطلاع یابی و ارزیابی تاثیرات فناوری بر رفتار جستجو و نیز شناخت چگونگی استفاده دانشجویان از اینترنت و عوامل موثر در استفاده از آن جایگاهی برای پژوهش و آموزش و توسعه بوجود می آید و آن باعث افزایش پژوهش دانشگاهی و بهبود آموزشی می شود بیان مسأله تاریخ قرن اخیر نشان می دهد که کشورهایی که به مسأله آموزش و پژوهش توجه خاصی داشتند توانسته اند به رشد اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی قابل توجهی دست یابند به همین دلیل دولتهای مترقی تاکید بر گسترش پژوهش و ادغام آن در برنامه ریزیهای آموزشی دارد فتاحی 1383 277 از اینرو می توان گفت که نظام آموزش عالی نقش اساسی در توسعه جامعه دارد و هدف آن تربیت دانش آموختگانی است که بتوانند مهارت های پژوهشی و آموزشی را کسب کنند که توسعه چنین مهارت هایی از مهمترین اولویت های دانشگاه می باشد پر یرخ و فتاحی 1384 16 در آیین نامه مقرات دوره های تحصیلات تکمیلی دانشگاه ها این امر مهم ذکر گردیده که هدف از ایجاد دوره های کارشناسی ارشد و دکترا تربیت افرادی است که با احاطه یافتن و آشنا شدن با روشهای پیشرفته تحقیق و دستیابی به جدیدترین مبانی آموزش و پژوهش بتوانند با نوآوری در زمینه های علمی وتحقیقی در رفع نیازهای کشور و گسترش مرزهای دانش در رشته تخصصی خود موثر باشند محور اصلی فعالیتهای آنان پژوهش و کسب تبحر در رشته خاص علمی خود می باشند و به نظر می رسد که ممترین منبع کسب اطلاعات آنها برای فعالیت های آموزشی و پژوهشی علاوه بر کتابخانه ها مراکز و پایگاههای اطلاع رسانی و یا اینترنت می باشد امروزه به دلیل قابلیت های گوناگون و متنوع اینترنت هر روز استفاده کنندگان بیشتری به آن روی می آورند و اکثر دانشگاههای کشور نیز مبادرت به برقراری خدمات شبکه جهانی اینترنت به منظور پشتیبانی علمی از دانشجویان نموده اند ولی بنظر می رسد که دانشجویان در امر دستیابی به اطلاعات دچار مشکل می باشند که مهمترین عوامل موثر در عدم دستیابی عدم آگاهی دانشجویان از منابع و شیوه های صحیح جستجوی اطلاعات و یا شناسایی نیاز های اطلاعاتی خود می باشند و یا اینکه اهداف و انگیزه ها و روشها را به خوبی نمی شناسند که منجر به عدم دستیابی استفاده کنندگان به منابع مورد نیاز می شود در حالیکه با آگاهی ار رفتار اطلاع یابی صحیح در جهت تکمیل برنامه های آموزشی و پژوهشی می تواند پژوهشگران را در برنامه ریزی بهتر برای پژوهش با کیفیت بالا و تولید دانش جدید توانمند سازد چرا که افزایش سریع حجم اطلاعات موجب شده که دانشجویان و محققان گاه بدون اطلاع از مطالعات قبلی و با صرف وقت و هزینه کارهایی را انجام دهند که جز دوباره کاری نتیجه ای ندارد در حالیکه با شناخت کامل از ویژگیها و اهداف و انگیزه ها و روش های صحیح جستجو می توانیم مرتبط ترین و معتبرترین منابع اطلاعاتی مورد نیاز را شناسایی کنیم و د رجهت رفع نیازهای اطلاعاتی خود برای انجام فعالیتهای آموزشی و پژوهشی گام برداریم در این راستا پژوهش حاضر به بررسی رفتار اطلاع یابی آموزشی پژوهشی و آگاهی از اهداف و ابزارها و نوع اطلاعات مورد جستجو و شیوه دسترسی به اطلاعات در استفاده از اینترنت می پردازد و امید است که نتایج راهگشای بهبود و اصلاح شیوه های اطلاع یابی باشد اهمیت و ضرورت یکی از رسالتهای دانشگاه تربیت متخصصان و پژوهشگران است که بتوانند تبحر لازم را برای انجام فعالیتهای پژوهشی و آموزشی در زمینه رشته خاص علمی خود کسب کنند لازمه این امر توان بهره گیری صحیح و مناسب از اطلاعات می باشد چرا که اطلاعات بعنوان یکی از منابع ضروری جهت پیشرفت های علمی و فنی کشور است و می توان گفت که در پیشبرد توسعه جامعه اطلاعات عاملی جدایی ناپذیر است در تولید دانش و پژوهش که به سهم خود ارضای نیازهای مردم را ممکن می سازد اطلاعات جزئی با اهمیت است ارجمند 1374 11 یکی از راههای کسب اطلاعات به روز استفاده از اینترنت می باشد و با توجه به نقش مهمی که اینترنت در امر دستیابی به اطلاعات روز آمد و ارتباط سریع میان دانشمندان حوزه های مختلف علوم ایفا می کند لذا ضرورت شناخت بیشتر اینترنت توانایی های این شبکه هدف و میزان استفاده از اینترنت بعنوان یکی از راههای دستیابی به اطلاعات و بررسی موانع و مشکلات موجود در استفاده مانند عدم آشنایی با شیوه های صحیح جستجو و عدم آگاهی از منابع و خدمات موجود در امر آموزش و پژوهش ضروری بنظر می رسد فتاحی 1383 153 از طرفی با شناخت رفتار اطلاع یابی آموزشی و پژوهشی و آشنایی یا انگیزه ها و اهداف و شیوه های صحیح جستجو در وقت و هزینه دانشجویان و پژوهشگران صرفه جویی می شود دانشجویان می توانند اطلاعات مرتبط و معتبری را بدست آورند و در جهت تکمیل فعالیتهای آموزشی و پژوهشی خود از آن استفاده کنند تا از دوباره کاریها و یا استفاده از روش آزمون و خطا برحذر باشند بنابراین شناخت بیشتر اهداف جستجو و منابع و کانالهای مورد استفاده و شیوه دستیابی به اطلاعات ضروری بنظر می رسد تا با شناخت بیشتر اطلاعات مناسب برای پژوهشگران و دانشجویان برای انجام فعالیتهای علمی فراهم شود خاستگاه مفهوم اطلاع یابی خاستگاه مفهوم اطلاع یابی مربوط به حوزه مطالعه استفاده کنندگان است و تاریخچه آن در مفهوم عام به نخستین مطالعات مربوط به ارتباطات علمی و استفاده اطلاعات باز می گردد کاربرد آن نیز متناسب با پیشرفت های این حوزه تغیر یافته است نخستین اشاره ها به رفتار اطلاع یابی مربوط به استفاده دانشمندان از مجراهای رسمی و غیر رسمی ارتباطات بوده است که بیشتر جنبه کمی داشته است اصطلاح رفتار اطلاع یابی دانشمندان نوعا اشاره به رویکردی که دانشمندان با همکاران خود مشاوره می کنند از کتاب و نشریات بهره می گیرند و در همایش ها حضور می یابند مطالب پیش از انتشار یا تجدید چاپی را دریافت می کنند اما اولویت های آنها در انتخاب مجراهای ارتباطی یکسان نیست به مرور زمان تحولی به سمت مطالعات نظری و کاربرد فنون کیفی و یا تحقیقات چند روشی پدید آمده و به این ترتیب معنای صریح دلالت ضمنی این اصطلاح براساس این پیشرفتها سیر تکاملی پیمود به همین سبب هر گونه تحلیل تاریخی از کاربرد اصطلاح رفتار اطلاع یابی بدون توجه به اصطلاحات متجانس آن یعنی نیاز های اطلاعاتی و استفاده های اطلاعاتی غیر ممکن است با این همه این اصطلاح ویژگی های درونی جالبی دارد که شایان توجه است جز اطلاع یابی این اصطلاح ممکن است بیش از آن که بطور ضمنی میزان فعالیت مثبت را برساند از فعالیتی حکایت کند که توسط مطالعات فردی و گروهی نتیجه نداده است در حالیکه اصطلاح خنثی گرد آوری اطلاعات ممکن است توصیف عینی تر از اطلاع یابی ارائه دهد ویلسون 1994 57 15 جست و جوی اطلاعات و ساز و کارهای بهینه سازی آن مطالعات انجام شده در زمینه جست و جوی اطلاعات نشان دادند که جست وجو گران بانک های متنی و کتاب شناختی از یک دستورات به صورت مشترک استفاده می کنند و در این مطالعات تاکیدی بر روی دستورات پر استفاده تر بود تا اینکه بخواهند سلسله مراتب استفاده از این دستورات را مورد توجه قرار دهند این مطالعات نشان دادند که بر مبنای دستورات انتخابی کاربران می توان پیش بینی کرد که جست و جوگران در چه مرحله از جست و جو قرار دارند و هدف آنها چیست هر دستور ممکن است با شاخص های مختلفی فراخوانی شود برای مثال ترکیب فرمول جست و جو با روشی که برای بازبینی اطلاعات انتخاب می شود از یک کاربر تا یک کاربر دیگر متفاوت ایت در یک بررسی تویط چاپمن 1981 صورت گرفت وی توانست با گروه بندی دستورات ترتیب استفاده از آنها و شاخص های استفاده شده به دسته بندی اطلاعاتی بپردازند در ادامه به بررسی دستورات طبقه بندی شده و مورد مطالعه استفاده در این چرخه بپردازیم 1 انتخاب یک بانک اطلاعاتی برای انجام جست و جو 2 جست و جو برای واژه های مورد نظر در بانک واژگان 3 ایجاد فرمول جست وجو و انجام جست و جو 4 نمایش و بازبینی رکوردها 5 سفارش مدارک 6 در خواست برای اطلاعاتی در باره نظام بازیابی اطلاعات 7 برقراری شاخص های نمایش وارتباطی ارائه این الگوها و تکرار آنها خصوصا برای اهدافی همانند طراحی نظام های بازیابی اطلاعات و تعلیم جست و جوگران بسیار حائز اهمیت است و بر اساس اطلاعات باز خوردهای حاصل از تکرار این الگوها می توان به طراحی نظام های بازیابی اطلاعات بهینه پرداخت انتخاب یک بانک اطلاعاتی برای انجام جست و جو بعد از انتخاب بانک اطلاعاتی توسط کاربر خلاصه ای از اطلاعات همانند محدوده تاریخی رکودها تعداد رکوردها قیمت و را در اختیار کاربر قرار می دهد جست و جو برای اطلاعات بعد از سازماندهی و تجزیه و تحلیل اطلاعات بر اساس داده های موجود در بانک های اطلاعاتی نظام تعدادی فایل کمکی به عملیات بازیابی اطلاعات ایجاد می شود این فایل ها را میتوان به عنوان سیاهه ای از کل واژه های موجود در بانک اطلاعاتی دانست که با نظم الفبایی در کنار هم قرار گرفته اند این بخش می تواند از اهمیت زیادی برخوردار باشد زیرا اطلاعاتی که بعدا توسط کاربر مورد بازیابی قرار می گیرد بالقوه وابسته به اطلاعات صحیحی است که در این قسمت انتخاب می شود حداقل استفاده ای که از بانک واژگان می شود این است که کاربر خواهد فهمید که آیا واژه های مورد نظر او در بانک اطلاعاتی وجود دارند شکل صحیح آنها به چه صورت است اگر واژه درخواستی کاربر بد تایپ شده و یا در بانک واژگان وجود نداشته باشد یک مقدار صفر برای آن نمایش داده می شود کاربر با استفاده از این فایل ها می تواند به واژه های مرتبط با واژه های مورد نظر خود دست یابد و به اخص تر یا اعم تر کردن فرمول جست و جو بپردازد فرمول جست و جو رفتار صحیح جستجو کاربر به وسیله یک عبارت یا مجموعه ای ازعبارات درخواست اطلاعاتی خود را به نظام اعلام می کند که به آن فرمول جست وجو یا به بیان دیگر پرسش گفته می شود پرسش ها بر حسب قابلیت نظام های بازیابی اطلاعات می توانند دارای گزینه هایی برای تعیین شکل قالب خروجی و نتایج بازیابی نیز باشند ارائه پرسش ها به نظام های بازیابی اطلاعات عمدتا به دو شیوه صورت می گیرد زبان طبیعی و زبان رایانه زبان طبیعی علاوه بر انکه نیاز به یادگیری ندارد به لحاظ ماهیت از قابلیت بهتری برای بیان درخواست اطلاعاتی برخوردار است اما باید گفت که تجزیه و تحلیل زبان طبیعی برای نظام مشکل تر بوده و نیاز به توانایی منطقی بالائی دارد از سوی دیگر درخواست اطلاعات به زبان رایانه نیاز به یادگیری کسب مهارت و تجربه دارد اما تجزیه و تحلیل زبان طبیعی برای نظام مشکل تر بوده و به توانایی منطقی بالایی دارد از سوی دیگر درخواست اطلاعات به زبان رایانه نیاز به یادگیری کسب مهارت و تجربه دارد اما تجزیه و تحلیل اطلاعاتی که با این شیوه طرح می شوند برای نظام بسیار آسان است ترکیب فرمول جست و جو با استفاده از عملکرد های موجود بعد از آن که واژه های مورد نظر برای بیان در خواست اطلاعات تعیین شد با استفاده از امکانات ابزار و روشی که نظام در اختیار ما قرار می دهد به گونه ای این واژه ها را در یک فرمول جست و جو با هم ترکیب می کنیم تا نتیجه دلخواه از جست و جو حاصل گردد در ادامه به توضیح این قابلیت ها ابزارها و روش ها می پردازیم که شامل عمکرد منطق بولی عملکرد مجاورت جست و جوی املائی کوته سازی تعیین محدوده در داده های کمی گسترش دامنه مفاهیم و اصطلاحات ضریب وزنی سیاهه واژه ه مجموعه بولی نمره گذاری شده و اندازه گیری مشابهت هاست بررسی محدود شرطی در بازبینی محدود محدوده های موضوعی خاصی وجود دارند كه حوزه و كل اطلاعات مورد نیاز بیننده را معین می كنند بیننده نسبت به اطلاعات چنین موضوعاتی حساس است و بطور كلی قادر به تعیین ارزش و اهمیت اطلاعات به نمایش در آمده می باشد تاكتیكهای افزایش سطح دانش در خصوص این موضوعات به اجرا در آوردن مشاهده منابعی است كه بیننده نسبت به وجود اطلاعات مفید در آن آگاهی دارد پیش بینی می شود بر حسب جستجوی اطلاعات در وب مشاهده تفكیك و كنترل متداول باشد تفكیك با انتخاب وب سایتها یا صفحات مورد نظر بیننده اجرا می شود تا اطلاعات لازم فراهم شود سایتها را می توان بر اساس مراجعات قبلی یا توضیحات اطرافیان بصورت شفاهی یا مطالب به چاپ رسیده تفكیك نمود اغلب سایتهای تفكیك شده نشانه گذاری شده اند وقتی بینندگان از سایتهای مختلف بازدید می كنند فهرست مطالب راهنمای سایتها لیست طبقه بندی موضوعات را بررسی می كنند همچنین با مشاهده مستمر از سایتهای مختلف دیدن می كنند و یا مثلا quot با استفاده از خبر نامه هایی كه مطالب جدید را از طریق پست الكترونیكی اطلاع می دهد و عناوین جدید آگاهی كسب می كنند جستجوی غیر رسمی فرد با جستجوی غیر رسمی مبادرت به كسب دانش و آگاهی كافی در خصوص موضوعی می كند و بعد از آن نسبت به موضوع خاصی كنجكاوتر شده و تصمصم می گیرد به فراگیری و كسب اطلاعات بیشتر نسبت به آن بپردازد با تعیین پارامترها و محدودیت های جستجو می توان به پرسش و جستجوی غیر رسمی نیز پرداخت در عین حال باید توجه داشت كه جستجو با در نظر گرفتن زمان و انرژی كاربر محدود خواهد بود هدف از این جستجو فراگیری بیشتر نسبت به موضوع به منظور تعیین عملكرد یا پاسخ مورد نیاز است بر حسب حركت در وب تفكیك استنتاج و كنترل رایج هستند یاد آور می شویم كه جستجوی غیر رسمی در وب سایت های محدودی صورت می گیرد كه بر اساس دانش فرد نسبت به اطلاعات مرتبط كیفیت رابطه قابل اعتماد بودن و آنها تفكیك می شوند استنتاج نسبتا quot غیر رسمی است چرا كه جستجوی اطلاعات در سایتهای برگزیده های انجام می شود همچنین استنتاج از ویژگیهای جستجوی ساده و اولیه یا دستورات موتور جستجوی مركزی استفاده می كند تا مهمترین و جدیدترین اطلاعات بدست آیند در شرایطی كه فرد از pash channeis یا عوامل نرم افزاری استفاده كند كه بصورت خود كار اطلاعات را بر اساس كلمات كلیدی یا موضوعات انتخابی در اختیار می گذارد فرآیند خواهد بود جستجوی رسمی در طی این جستجو فرد زمان و تلاش كافی به منظور جمع آوری اطلاعات صرف می كند كه با استفاده از آنها عملكرد مورد نظر را انجام دهد جستجو از این نظر رسمی خواهد بود كه می توان پرسش مورد نظر را به تفصیل توضیح داد برای این منظور هدف از تحقیق یا بازیابی بر اساس ویژگیهای مولفان موسسات تاریخ نوع سند و مشخص می شود اطلاعاتی كه از تحقیق رسمی حاصل می شود بیشتر به منظور اهداف رسمی چون سیاست گذاری برنامه ریزی استراتژیك و دیگر اشكال تصمیم گیری استفاده می شود بر حسب حركت در وب عمدتا quot عملیات استنتاج به همراه برخی عملیات كنترلی ممكل اجرا می شود جستجوی رسمی از موتورهای جستجویی استفاده می كند كه وب را كاملا quot پوشش قرار داده واز ویژگیهای قدرتمند بازیابی برخوردار است از آنجایی كه كاربر سعی بر حفظ اطلاعات مهم دارد زمان بیشتری برای فراگیری و استفاده از ویژگیهای جستجوی پیچیده و همچنین ارزیابی منابعی كه بر حسب كیفیفت و صحت انتخاب شده اند صرف می شود جستجوی رسمی می تواند از دو مرحله وب برخوردار باشد جستجوی سایت چندگانه كه منابع مهمی را در اختیار بگذارد و سپس جستجوی سا یت داخلی می تواند كنكاش گسترده ای را در بر داشته باشد
نوشته شده در تاريخ 1395/12/7 توسط samenfile | نسخه قابل چاپ | تعداد بازدید 0 بار | اشتراک گذاری :

بررسی و مقایسه رفتار اطلاع‌یابی آموزشی- پژوهشی دانشجویان تحصیلات تكمیلی علوم انسانی و فنی مهندسی در استفاده از اینترنت

پایان نامه بررسی و مقایسه رفتار اطلاع‌یابی آموزشیپژوهشی دانشجویان تحصیلات تكمیلی علوم انسانی و فنی مهندسی در استفاده از اینترنت در 148 صفحه ورد قابل ویرایش

دانلود بررسی و مقایسه رفتار اطلاع‌یابی آموزشی- پژوهشی دانشجویان تحصیلات تكمیلی علوم انسانی و فنی مهندسی در استفاده از اینترنت

پایان نامه بررسی و مقایسه رفتار اطلاع‌یابی آموزشی پژوهشی دانشجویان تحصیلات تكمیلی علوم انسانی و فنی مهندسی در استفاده از اینترنت 
مقاله بررسی و مقایسه رفتار اطلاع‌یابی آموزشی پژوهشی دانشجویان تحصیلات تكمیلی علوم انسانی و فنی مهندسی در استفاده از اینترنت 
پروژه بررسی و مقایسه رفتار اطلاع‌یابی آموزشی پژوهشی دانشجویان تحصیلات تكمیلی علوم انسانی و ف
دسته بندی علوم انسانی
فرمت فایل doc
حجم فایل 505 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 148

پایان نامه بررسی و مقایسه رفتار اطلاع‌یابی آموزشی- پژوهشی دانشجویان تحصیلات تكمیلی علوم انسانی و فنی مهندسی در استفاده از اینترنت در 148 صفحه ورد قابل ویرایش 

 

چکیده :

پژوهش حاضربا هدف مقایسه رفتار اطلاع یابی آموزشی – پژوهشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی در استفاده از منابع اینترنتی و با روش پیمایشی صورت گرفته است . نمونه پژوهشی شامل 120 نفر دانشجوی تحصیلات تکمیلی است که به روش نمونه گیری تصادفی از بین دانشگاههای جامع و فنی شهر تهران انتخاب شده اند . به منظور گرد آوری اطلاعات از پرسشنامه محقق ساخته با پایایی  و روایی که از نظر اساتید محترم و صاحب نظرانIT مورد تایید بوده استفاده و   برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون t  و خی دو استفاده شده است .

یافته های پژوهشی نشان می دهد که اکثر دانشجویان دوره ارشد از طریق سایت کتابخانه و دوره دکتری از طریق خانه به اینترنت دسترسی دارند. میزان استفاده دانشجویان رشته فنی مهندسی از اینترنت بیشتر از گروه علوم انسانی است و همچنین توانایی این گروه نیز در مقایسه با گروه علوم انسانی بیشتر است و یافته ها نشان می دهد که توانایی استفاده از اینترنت در رشته های تحصیلی مختلف متفاوت است.

همچنین  یافته ها تفاوت معناداری بین دوره های تحصیلی و توانایی استفاده از اینترنت نشان می دهد

نتایج پژوهش حاکی از آن است  که بین مدت زمان استفاده از اینترنت و رشته تحصیلی ارتباط وجود دارد.بعبارتی گروه فنی مهندسی زمان بیشتری را صرف جستجوی اطلاعات از اینترنت می کنند . همچنین این گروه اولویت اول خود برای کسب اطلاعات از منابع اطلاعاتی را ، اینترنت و سپس کتاب معرفی کردند درحالی که در گروه علوم انسانی ، اولویت اول کتاب و سپس اینترنت می باشد.

 دانشجویان هدف ازجستجوی اطلاعات از اینترنت را پژوهش سپس کسب اطلاعات آموزشی اعلام کردند هدف از کسب اطلاعات برای انجام فعالیت های پژوهش و آموزشی را ،مرور پیشینه و سپس روز آمد کردن اطلاعات درسی اعلام کردند.

دانشجویان گروه فنی ،نحوة آشنایی خود با امکانات اینترنت را در اولویت اول آزمون و خطا و در وهله  دوم از طریق همکاران و دوستان می دانند در حالی که در گروه علوم انسانی آشنایی اول از طریق دوستان و آشنایان سپس از طریق آزمون و خطا می باشد. هر چهار گروه ترجیحا" ، منابع اینترنتی مورد نیاز خود را از طریق موتور جستجوی وب شناسایی می کنند بررسی دلایل استفاده از اینترنت نیز تفاوت معناداری را بین دو گروه نشان می دهد و دانشجویان مشکلاتی مانند عدم تسلط به زبان خارجی و پایین بودن سرعت شبکه و هزینه بالا را از موانع موجود بیان کردند.

همچنین بررسی ها ، نشان داده که رفتار صحیح جستجو در رشته های مختلف ، همچنین در دوره های تحصیلی مختلف متفاوت است.

هر چهارگروه خواستار یادگیری جستجو و استفاده از پایگاههای اطلاعاتی هستند و پیشنهاداتی در جهت بهبود دستیابی استفاده از اینترنت بیان کردند.


فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                       صفحه

 

فصل اول

مقدمه                                                                                                               1

بیان مساله                                                                                                          4

اهمیت و ضرورت                                                                                            6

اهداف پژوهشی                                                                                                8

سوالات پژوهشی                                                                                                         

فرضیه های پژوهشی                                                                                         9

تعریف مفاهیم                                                                                                  10

تعاریف عملیاتی مفاهیم                                                                                    10                                                     

فصل دوم

مقدمه                                                                                                               12

رابطه خدمات دانشگاهی و توسعه ملی                                                              13

تاثیر دانشگاه در توسعه اقتصادی                                                                       14

تاثیر دانشگاه در توسعه اجتماعی / سیاسی                                                         15

تاثیر دانشگاه در توسعه فرهنگی                                                                        15

رسالت ، وظایف و خدمات دانشگاه                                                                  16

اینترنت                                                                                                             19

تاریخچه اینترنت                                                                                               22

ابزارها و خدمات اینترنت                                                                                  25

رفتار اطلاع یابی                                                                                               31

خاستگاه مفهوم اطلاع یابی                                                                               33

جست و جوی اطلاعات و ساز و کارهای بهینه سازی آن                                  34

انتخاب یک بانک اطلاعاتی برای انجام جست و جو                                         35

فرمول جست و جو                                                                                           36

ترکیب فرمول جست و جو با استفاده از عملکرد های موجود                            37

انجام جست و جو                                                                                             40

مدل های رفتار اطلاع یابی                                                                                41

مدل رفتار اطلاع یابی الیس                                                                               43

مدل رفتار اطلاع یابی كالتو                                                                               49

مدل رفتار اطلاع یابی بلكین                                                                              51

مدل رفتار اطلاع یابی مار چینونین                                                                     52

 مدل رفتار اطلاع یابی ویلسون                                                                          54

مهارت باز یابی اطلاعات                                                                                  62

رفتار اطلاع یابی مورد نیاز در فرآیند پژوهش                                                   64

فصل سوم

مقدمه                                                                                                               87

روش پژوهش                                                                                                   88

جامعه پژوهشی و روش  نمونه گیری                                                                 88

ابزار پژوهش                                                                                                    89

روش تجزیه و تحلیل داده ها                                                                             90

فصل چهارم

مقدمه                                                                                                               92

تجزیه و تحلیل داده ها                                                                                      93     

 

فصل پنجم

مقدمه                                                                                                               118

بحث و نتیجه گیری                                                                                           119

پیشنهادها                                                                                                          129

پیشنهادات برای پژوهش آتی                                                                            129

محدودیت ها                                                                                                    130

خلاصه                                                                                                             130

منابع فارسی                                                                                                      134

منابع انگلیسی                                                                                                    138

چکیده انگلیسی                                                                                                141

 

 

فهرست جداول

عنوان                                                                                                           صفحه

 

جدول 2-1 : تحقیقات الیس وهمکاران                                                               47

جدول 2-2 : مدل آگویلار                                                                                56

جدول 2-3 : چهار حالت اصلی جستجوی اطلاعات در وب                                  57

جدول 3-1 : توزیع فراوانی دانشجویان بر حسب رشته تحصیلی                             89

جدول 4-1 : عنوان : توزیع فراوانی  دانشجویان بر حسب جنس                            93

جدول 4-2 توزیع فراوانی سنی دانشجویان                                                          94

جدول 4-3 توزیع فراوانی میزان استفاده دانشجویان از اینترنت                              95

جدول 4-4 : توزیع فراوانی شیوه دسترسی دانشجویان  به اینترنت                          97

جدول 4-5 : توزیع فراوانی میزان توانایی دانشجویان  در استفاده از اینترنت                        98

شماره 4-6 : جدول خی دو مربوط به استفاده از اینترنت و رشته تحصیلی دانشجویان98

جدول 4-7 : جدول خی دو مربوط به توانایی استفاده از اینترنت  و دوره های تحصیلی100

جدول 4-8 : توزیع فراوانی مدت زمان استفاده از اینترنت  توسط دانشجویان         101

جدول 4-9 : خی دو مربوط به مدت زمان استفاده از اینترنت  و رشته تحصیلی       102

جدول 4-10 : توزیع فراوانی اولویت استفاده از ابزارها و خدمات اینترنت              103

جدول 4-11 : توزیع فراوانی استفاده دانشجویان  از منابع اطلاعاتی                       104

جدول 4-12 : توزیع فراوانی اهداف دانشجویان  از جستجوی اطلاعات                105

جدول 4-13 : توزیع فراوانی اهداف پژوهشی دانشجویان                                                106

جدول 4-14 : توزیع فراوانی اهداف آموزشی دانشجویان                                                107

جدول 4-15 : توزیع فراوانی مربوط به شناسایی منابع اینترنتی                              109

جدول 4-16 :   توزیع فراوانی نحوه آشنایی دانشجویان  با اینترنت                                   110

جدول 4-17 توزیع فراوانی دلیل استفاده از اینترنت                                             112

جدول 4-18 :جدول فی دو مربوط به دلایل استفاده از اینترنت  و رشته تحصیلی                   112

جدول 4-19 : بررسی رابطه یبن رفتار های صحیح جستجو و رشته تحصیلی                         113

جدول 4-20 بررسی رابطه بین رفتار صحیح جستجو و دوره های تحصیلی                114

جدول 4-21 : توزیع فراوانی مربوط به فراگیری خدمات اینترنت                          114

جدول 4-22 : توزیع فراوانی مربوط به عوامل عدم استفاده از اینترنت                    115

جدول 4-23 : توزیع فراوانی  میزان رضایت دانشجویان  از وضعیت موجود اینترنت           116

 

 

فهرست نمودارها  

عنوان                                                                                                            صفحه

 

شکل  4-1 :نمودار مربوط به جنس پاسخ دهندگان                                             94

شکل 4-2 : نمودار سنی پاسخ دهنده گان                                                           95

شکل 4-3 : نمودار مربوط به میزان استفاده دانشجویان                                         96

شکل 4-4 : نمودار مربوط به نحوه دسترسی دانشجویان                                       97

شکل 4-5 : نمودار مربوط به میزان توانایی دانشجویان در استفاده از اینترنت          99

شکل 4-6 : نمودار مربوط به مدت زمان استفاده دانشجویان از اینترنت                  101

شکل 4-7 : نمودار مربوط به اولویت استفاده از ابزارها و خدمات                                     104

شکل 4-8 : نمودار مربوط به اولویت دانشجویان در استفاده از منابع اطلاعاتی        104

شکل 4-9 : نمودار مربوط به اهداف دانشجویان در استفاده از اینترنت                   106

شکل 4-10 : نمودار مربوط به اهداف پژوهشی دانشجویان                                  107

شکل 4-11: نمودار مربوط به اهداف آموزشی دانشجویان                                              109

شکل 4-12 : نمودار مربوط به شناسایی منابع اینترنتی                                          110   

شکل 4-13: نمودار مربوط به نحوه آشنایی دانشجویان با منابع اینترنتی                 111

شکل 4-14 : نمودار مربوط به دلایل استفاده از اینترنت                                       113

شکل 4-15 : نمودار مربوط به  دلایل عدم استفاده از اینترنت                                114

 

 

 

 

فصل اول 

 


مقدمه

  اطلاع یابی فعالیت مهمی در جامعه بشری است . هر چند می توان ادعا کرد که اطلاع یابی همواره چنین بوده است . اما این موضوع در جامعه اطلاعاتی متداول تر است . همانگونه که قبل از پیدایش صنعت چاپ در قرن 15 ، انتقال اطلاعات بصورت شفاهی یا دست نوشته انجام می شد . پس از اختراع چاپ توسط گوتنبرگ ، اطلاعات بیشتری روی کاغذ تولید گردید و به شکل های مختلفی چون کتاب جزوه ، گزارش و مجله علمی ذخیره شد . اطلاعات در طول قرن بیستم و قرن  حاضر از طریق رادیو و تلویزیون و بطور فزاینده ای از طریق ارتباطات الکترونیکی و به ویژه اینترنت نیز منتقل شده است .

تخمین زده می شود که اطلاعات تولید شده بین سالهای 1970 تا 2000 بیشتر از کلیه اطلاعات تولید شده در 5 هزار سال قبل بوده است (لارج ، آندرو 1382 : 27).

پیشرفت در فن آوری های اطلاعات و ارتباطی مسئول چنین انفجار اطلاعاتی می باشد و اساس بسیاری از این تغیرات ، توانایی نظام رایانه ای برای ذخیره زیادی از اطلاعات ، پردازش سریع و قابل دسترسی ساختن آنها برای کاربران در سراسر دنیا از طریق شبکه های ارتباطی راه دور می باشد .

-         بدین گونه ارتباطات رایانه ای ( شبکه اینترنت ) ، ارتباطات راه دور و وسایل ارتباط جمعی ، نوعی " مثلث ارتباطات " را بوجود آورده اند که دگرگونی های فن آوری پر اهمیتی در عرصه های اجتماعی ، علمی و فرهنگی و ... حاصل آن است . و اصطلاحاتی همچون عصر ارتباط ، انفجار اطلاعات انقلاب ارتباطات ، جامعه اطلاعات و اسطوره یا ایدولوژی جامعه اطلاعات و نظایر آنها ، که آنها ، که در سال های اخیر در کتاب ها و آثار پژوهشی محققان در حوزه های جامعه شناسی و فلسفه و علم ، و ارتباطات و علوم کتابداری و اطلاع رسانی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند ( معتمد نژاد 1371 ) .

در حال حاضر بحث های گسترده ای بدنبال تغییرات شگرفی که اینترنت در اطلاع یابی و فعالیتهای پژوهشی در جوامع علمی ایجاد کرده است وجود دارد و آن گویای این حقیقت است که دراین سالها استفاده افراد بخصوص دانشجویان نحصیلات تکمیلی از شبکه های الکترونیکی به سرعت افزایش یافته و اینترنت بعنوان یکی از مجراهای قابل دستیابی به اطلاعات برای دانشجویان جهت انجام فعالیتهای آموزشی و پژوهشی در دانشگاهها و موسسات آموزشی عالی تبدیل شده است . این فن آوری در حال تغیر شیوه های دانشجویان را در جستجوی اطلاعات ، ارتباط با همدیگر ، هدایت پژوهش و آموزش و توزیع نتایج تحقیق تحت تاثیر قرار داده است. چنین به نظر می رسد که سواد اطلاعاتی در جامعه ای که دائم در معرض تغییرات فناوری و همچنین در معرض تغییرات  اطلاعاتی بی شماری قرار دارد ، لازم است سواد اطلاعاتی شامل توانایی در تشخیص نیاز ، توانایی ذخیره اطلاعات و توانایی باز یابی و ارزیابی انتقادی اطلاعات بازیابی شده و استفاده مناسب در زمان لازم ، می باشد . سواد اطلاعاتی باعث رفتار اطلاعاتی مناسب در شناسایی ، کسب و اشاعه اطلاعات از طریق هر مجرا و رسانه ای می شود . رفتار اطلاعاتی مناسب ، فرآیند جستجو ، بازیابی ، شناخت و کاربرد منطقی محتوا است . ( فتاحی 1382 ، 276 ) .

در نتیجه نیاز به شناخت رفتار اطلاع یابی آموزشی – پژوهشی احساس می شود چرا که با شناخت رفتار اطلاع یابی و ارزیابی تاثیرات فناوری بر رفتار جستجو و نیز شناخت چگونگی استفاده دانشجویان از اینترنت و عوامل موثر در استفاده از آن ، جایگاهی برای پژوهش و آموزش و توسعه بوجود می آید و آن باعث افزایش پژوهش دانشگاهی و بهبود آموزشی می شود .

بیان مسأله :

تاریخ قرن اخیر نشان می دهد که کشورهایی که به مسأله آموزش و پژوهش توجه خاصی داشتند توانسته اند به رشد اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی قابل توجهی دست یابند .

به همین دلیل دولتهای مترقی ، تاکید بر گسترش پژوهش و ادغام آن در برنامه ریزیهای آموزشی دارد . ( فتاحی 1383 : 277 )

از اینرو می توان گفت که نظام آموزش عالی نقش اساسی در توسعه جامعه دارد و هدف آن تربیت دانش آموختگانی است که بتوانند مهارت های پژوهشی و آموزشی را کسب کنند که توسعه چنین مهارت هایی از مهمترین اولویت های دانشگاه می باشد ( پر یرخ و فتاحی 1384 : 16 ) .

در آیین نامه مقرات دوره های تحصیلات تکمیلی دانشگاه ها این امر مهم ذکر گردیده که هدف از ایجاد دوره های کارشناسی ارشد و دکترا ، تربیت افرادی  است که با احاطه یافتن و آشنا شدن با روشهای پیشرفته  تحقیق و دستیابی به جدیدترین مبانی آموزش و پژوهش بتوانند با نوآوری در زمینه های علمی وتحقیقی ، در رفع نیازهای کشور و گسترش مرزهای دانش در رشته تخصصی خود موثر باشند محور اصلی فعالیتهای آنان ، پژوهش و کسب تبحر در رشته خاص علمی خود می باشند و به نظر می رسد که ممترین منبع کسب اطلاعات آنها برای فعالیت های آموزشی و پژوهشی علاوه بر کتابخانه ها، مراکز و پایگاههای اطلاع رسانی و یا اینترنت می باشد .

امروزه به دلیل قابلیت های گوناگون و متنوع اینترنت  هر روز استفاده کنندگان بیشتری به آن روی می آورند و اکثر دانشگاههای کشور نیز مبادرت به برقراری خدمات شبکه جهانی اینترنت  به منظور پشتیبانی علمی از دانشجویان نموده اند ولی بنظر می رسد که دانشجویان در امر دستیابی به اطلاعات دچار مشکل می باشند که مهمترین عوامل موثر در عدم دستیابی ، عدم آگاهی دانشجویان از منابع و شیوه های صحیح جستجوی اطلاعات و یا شناسایی نیاز های اطلاعاتی خود می باشند و یا اینکه اهداف و انگیزه ها و روشها را به خوبی نمی شناسند که منجر به عدم دستیابی استفاده کنندگان  به منابع مورد نیاز می شود .

در حالیکه  با آگاهی ار رفتار اطلاع یابی صحیح در جهت تکمیل برنامه های آموزشی  و پژوهشی می تواند پژوهشگران را در برنامه ریزی بهتر برای پژوهش با کیفیت بالا و تولید دانش جدید توانمند سازد چرا که افزایش سریع حجم اطلاعات موجب شده که دانشجویان و محققان گاه بدون اطلاع از مطالعات قبلی و با صرف وقت و هزینه کارهایی را انجام دهند که جز دوباره کاری نتیجه ای ندارد در حالیکه با شناخت کامل از ویژگیها و اهداف و انگیزه ها و روش های صحیح جستجو می توانیم مرتبط ترین و معتبرترین منابع اطلاعاتی مورد نیاز را شناسایی کنیم و د رجهت رفع نیازهای اطلاعاتی خود برای انجام فعالیتهای آموزشی و پژوهشی گام برداریم .

در این راستا پژوهش حاضر به بررسی رفتار اطلاع یابی آموزشی – پژوهشی و آگاهی از اهداف و ابزارها و نوع اطلاعات مورد جستجو و شیوه دسترسی به اطلاعات در استفاده از اینترنت می پردازد و امید است که نتایج راهگشای بهبود و اصلاح شیوه های اطلاع یابی باشد .

اهمیت و ضرورت :

یکی از رسالتهای دانشگاه تربیت متخصصان و پژوهشگران است که بتوانند تبحر لازم را برای انجام فعالیتهای پژوهشی و آموزشی ، در زمینه رشته خاص علمی خود کسب کنند . لازمه این امر ، توان بهره گیری صحیح و مناسب از اطلاعات می باشد .

چرا که اطلاعات بعنوان یکی از منابع ضروری جهت پیشرفت های علمی و فنی کشور است و می توان گفت که در پیشبرد توسعه جامعه اطلاعات عاملی جدایی ناپذیر است در تولید دانش و پژوهش که به سهم خود ارضای نیازهای مردم را ممکن می سازد اطلاعات جزئی با اهمیت است ( ارجمند 1374: 11 ) .

یکی از راههای کسب اطلاعات به روز ، استفاده از اینترنت  می باشد و با توجه به نقش مهمی که اینترنت  در امر دستیابی به اطلاعات روز آمد و ارتباط سریع میان دانشمندان حوزه های مختلف  علوم ایفا می کند . لذا ضرورت شناخت بیشتر اینترنت  توانایی های این شبکه ، هدف و میزان استفاده از اینترنت  بعنوان یکی از راههای دستیابی به اطلاعات و بررسی موانع و مشکلات موجود  در استفاده مانند عدم آشنایی با شیوه های صحیح جستجو و عدم آگاهی از منابع و خدمات موجود در امر آموزش و پژوهش ضروری بنظر می رسد ( فتاحی 1383 : 153 ) .

از طرفی با شناخت رفتار اطلاع یابی آموزشی و پژوهشی و آشنایی یا انگیزه ها و اهداف و شیوه های صحیح جستجو ، در وقت و هزینه دانشجویان و پژوهشگران صرفه جویی می شود . دانشجویان می توانند ، اطلاعات مرتبط و معتبری را بدست آورند و در جهت تکمیل فعالیتهای آموزشی و پژوهشی خود از آن استفاده کنند تا از دوباره کاریها و یا استفاده از روش آزمون و خطا برحذر باشند بنابراین شناخت بیشتر اهداف جستجو و منابع و کانالهای مورد استفاده و شیوه  دستیابی به اطلاعات ضروری بنظر می رسد تا با شناخت بیشتر،اطلاعات مناسب برای پژوهشگران و دانشجویان برای انجام فعالیتهای علمی فراهم شود .

 

.

خاستگاه مفهوم اطلاع یابی

 خاستگاه مفهوم اطلاع یابی  مربوط به حوزه مطالعه استفاده کنندگان است و تاریخچه آن در مفهوم عام به نخستین مطالعات مربوط به ارتباطات علمی و استفاده اطلاعات باز می گردد . کاربرد آن نیز متناسب با پیشرفت های این حوزه تغیر یافته است . نخستین اشاره ها به رفتار اطلاع یابی مربوط به استفاده دانشمندان از مجراهای رسمی و غیر رسمی ارتباطات بوده است که بیشتر جنبه کمی داشته است .

اصطلاح « رفتار اطلاع یابی دانشمندان » نوعاً اشاره به رویکردی که دانشمندان با همکاران خود مشاوره می کنند از کتاب و نشریات بهره می گیرند و در همایش ها حضور می یابند ، مطالب پیش از انتشار یا تجدید چاپی را دریافت می کنند: اما اولویت های آنها در انتخاب مجراهای ارتباطی یکسان نیست . به مرور زمان تحولی به سمت مطالعات نظری و کاربرد فنون کیفی و یا تحقیقات « چند روشی » پدید آمده و به این ترتیب ، معنای صریح دلالت ضمنی این اصطلاح براساس این پیشرفتها ، سیر تکاملی پیمود . به همین سبب ، هر گونه تحلیل تاریخی از کاربرد اصطلاح « رفتار اطلاع یابی » بدون توجه به اصطلاحات متجانس آن یعنی « نیاز های اطلاعاتی » و « استفاده های اطلاعاتی » غیر ممکن است . با این همه ، این اصطلاح ویژگی های درونی جالبی دارد که شایان توجه است . جز  اطلاع یابی این اصطلاح  ممکن است بیش از آن که بطور ضمنی میزان فعالیت مثبت را برساند از فعالیتی حکایت کند که توسط مطالعات فردی و گروهی نتیجه نداده است . در حالیکه اصطلاح خنثی « گرد آوری اطلاعات » ممکن است توصیف عینی تر از اطلاع یابی ارائه دهد ( ویلسون 1994 : 57-15 )

جست و جوی اطلاعات و ساز و کارهای بهینه سازی آن .

مطالعات انجام شده در زمینه جست و جوی اطلاعات نشان دادند که جست وجو گران بانک های متنی و کتاب شناختی از یک دستورات به صورت مشترک استفاده می کنند و در این مطالعات تاکیدی بر روی دستورات پر استفاده تر بود تا اینکه بخواهند سلسله مراتب استفاده از این دستورات را مورد توجه قرار دهند این مطالعات نشان دادند که بر مبنای دستورات انتخابی کاربران می توان پیش بینی کرد  که جست و جوگران در چه مرحله از جست و جو قرار دارند و هدف آنها چیست ؟

هر دستور ممکن است با شاخص های مختلفی فراخوانی شود ، برای مثال ترکیب فرمول جست و جو با روشی که برای بازبینی اطلاعات انتخاب می شود از یک کاربر تا یک کاربر دیگر متفاوت ایت . در یک بررسی تویط ( چاپمن 1981 ) صورت گرفت ، وی توانست با گروه بندی دستورات ، ترتیب استفاده از آنها و شاخص های استفاده شده به دسته بندی اطلاعاتی بپردازند . در ادامه به بررسی دستورات طبقه بندی شده و مورد مطالعه استفاده در این چرخه بپردازیم :

  1. انتخاب یک بانک اطلاعاتی برای انجام  جست و جو
  2. جست و جو برای واژه های مورد نظر در بانک واژگان
  3. ایجاد فرمول جست وجو و انجام جست و جو
  4. نمایش و بازبینی رکوردها
  5. سفارش مدارک  
  6. در خواست برای اطلاعاتی در باره نظام بازیابی اطلاعات
  7. برقراری شاخص های نمایش وارتباطی

ارائه این الگوها و تکرار آنها خصوصاً برای اهدافی همانند طراحی نظام های بازیابی اطلاعات و تعلیم جست و جوگران بسیار حائز اهمیت است و بر اساس اطلاعات باز خوردهای حاصل از تکرار این الگوها می توان به طراحی نظام های بازیابی اطلاعات بهینه پرداخت .

انتخاب یک بانک اطلاعاتی برای انجام جست و جو   

بعد از انتخاب بانک اطلاعاتی توسط کاربر ، خلاصه ای از اطلاعات ، همانند محدوده تاریخی رکودها ، تعداد رکوردها ، قیمت و ..... را در اختیار کاربر قرار می دهد .

جست و جو برای اطلاعات بعد از سازماندهی و تجزیه و تحلیل اطلاعات بر اساس داده های موجود در بانک های اطلاعاتی نظام ، تعدادی فایل کمکی به عملیات بازیابی  اطلاعات ایجاد می شود . این فایل ها را میتوان به عنوان سیاهه ای از کل واژه های موجود در بانک اطلاعاتی دانست که با نظم الفبایی در کنار هم قرار گرفته اند . این بخش می تواند از اهمیت زیادی برخوردار باشد . زیرا اطلاعاتی که بعداً توسط کاربر مورد بازیابی قرار می گیرد بالقوه وابسته به اطلاعات صحیحی است که در این قسمت انتخاب می شود . حداقل استفاده ای که از بانک واژگان می شود این است که کاربر خواهد فهمید که آیا واژه های مورد نظر او در بانک اطلاعاتی وجود دارند ؟ شکل صحیح آنها به چه صورت است ؟

اگر واژه درخواستی کاربر بد تایپ شده و یا در بانک واژگان وجود نداشته باشد ، یک مقدار صفر برای آن نمایش داده می شود . کاربر با استفاده از این فایل ها می تواند به واژه های مرتبط با واژه های مورد نظر خود دست یابد و به اخص تر یا اعم تر کردن فرمول جست و جو بپردازد .

فرمول جست و جو ( رفتار صحیح جستجو ) :   

کاربر به وسیله یک عبارت یا مجموعه ای ازعبارات ، درخواست اطلاعاتی خود را به نظام اعلام می کند که به آن فرمول جست وجو یا به بیان دیگر پرسش گفته می شود . پرسش ها بر حسب قابلیت نظام های بازیابی اطلاعات می توانند دارای گزینه هایی برای تعیین شکل ، قالب خروجی و نتایج بازیابی نیز باشند . ارائه پرسش  ها به نظام های بازیابی اطلاعات عمدتاً به دو شیوه صورت می گیرد زبان طبیعی و زبان رایانه .

زبان طبیعی علاوه بر انکه نیاز به یادگیری ندارد به لحاظ ماهیت از قابلیت بهتری برای بیان درخواست اطلاعاتی برخوردار است  اما باید گفت که تجزیه و تحلیل زبان طبیعی برای نظام مشکل تر بوده و نیاز به توانایی منطقی بالائی دارد از سوی دیگر درخواست اطلاعات به زبان رایانه نیاز به یادگیری ، کسب مهارت و تجربه دارد . اما تجزیه و تحلیل زبان طبیعی برای نظام مشکل تر بوده و به توانایی منطقی بالایی دارد . از سوی دیگر درخواست اطلاعات به زبان رایانه نیاز به یادگیری ، کسب مهارت و تجربه دارد ، اما تجزیه و تحلیل اطلاعاتی که با این شیوه طرح می شوند برای نظام بسیار آسان است .

ترکیب فرمول جست و جو با استفاده از عملکرد های موجود

بعد از آن که واژه های مورد نظر برای بیان در خواست اطلاعات تعیین شد، با استفاده از امکانات ، ابزار و روشی که نظام در اختیار ما قرار می دهد . به گونه ای این واژه ها را در یک فرمول جست و جو با هم ترکیب می کنیم تا نتیجه دلخواه از جست و جو حاصل گردد. در ادامه به توضیح این قابلیت ها ، ابزارها و روش ها می پردازیم که شامل عمکرد منطق بولی ، عملکرد مجاورت ، جست و جوی املائی ، کوته سازی ، تعیین محدوده در داده های کمی گسترش دامنه مفاهیم و اصطلاحات ، ضریب وزنی ، سیاهه واژه ه ، مجموعه بولی نمره گذاری شده و اندازه گیری مشابهت هاست .

 

 

بررسی محدود (شرطی)

در بازبینی محدود ، محدوده های موضوعی خاصی وجود دارند كه حوزه و كل اطلاعات مورد نیاز بیننده را معین می كنند . بیننده نسبت به اطلاعات چنین موضوعاتی حساس است و بطور كلی قادر به تعیین ارزش و اهمیت اطلاعات به نمایش در آمده می باشد تاكتیكهای افزایش سطح دانش در خصوص این موضوعات به اجرا در آوردن مشاهده منابعی است كه بیننده نسبت به وجود اطلاعات مفید در آن آگاهی دارد.

پیش بینی می شود بر حسب جستجوی اطلاعات در وب مشاهده تفكیك و كنترل متداول باشد تفكیك با انتخاب وب سایتها یا صفحات  مورد نظر بیننده اجرا می شود تا اطلاعات لازم فراهم شود. سایتها را می توان بر اساس مراجعات قبلی یا توضیحات اطرافیان (بصورت شفاهی یا مطالب به چاپ رسیده) تفكیك نمود اغلب سایتهای تفكیك شده نشانه گذاری شده اند . وقتی بینندگان از سایتهای مختلف بازدید می كنند فهرست مطالب ، راهنمای سایتها لیست طبقه بندی موضوعات را بررسی می كنند همچنین با مشاهده مستمر از سایتهای مختلف دیدن می كنند و یا مثلا" با استفاده از خبر نامه هایی كه مطالب جدید را از طریق پست الكترونیكی اطلاع می دهد و عناوین جدید آگاهی كسب می كنند.

 

جستجوی غیر رسمی :

فرد با جستجوی غیر رسمی مبادرت به كسب دانش و آگاهی كافی در خصوص موضوعی می كند و بعد از آن نسبت به موضوع خاصی كنجكاوتر شده و تصمصم می گیرد به فراگیری و كسب اطلاعات بیشتر نسبت به آن بپردازد.

با تعیین پارامترها و محدودیت های جستجو می توان به پرسش و جستجوی غیر رسمی نیز پرداخت. در عین حال باید توجه داشت كه جستجو با در نظر گرفتن زمان و انرژی كاربر محدود خواهد بود.

هدف  از این جستجو ، فراگیری بیشتر نسبت به موضوع به منظور تعیین عملكرد یا پاسخ مورد نیاز است.

 بر حسب حركت در وب ، تفكیك ، استنتاج و كنترل رایج هستند . یاد آور می شویم كه جستجوی غیر رسمی در وب  سایت های محدودی صورت می گیرد كه بر اساس دانش فرد نسبت به اطلاعات مرتبط ، كیفیت ، رابطه قابل اعتماد بودن و ... آنها تفكیك می شوند. استنتاج نسبتا" غیر رسمی است چرا كه جستجوی اطلاعات در سایتهای برگزیده های انجام می شود.

همچنین استنتاج از ویژگیهای جستجوی ساده و اولیه یا دستورات موتور جستجوی مركزی استفاده می كند تا مهمترین و جدیدترین اطلاعات بدست آیند در شرایطی كه فرد از pash  channeis یا عوامل نرم افزاری استفاده كند كه بصورت خود كار اطلاعات را بر اساس كلمات كلیدی یا موضوعات انتخابی در اختیار می گذارد فرآیند خواهد بود.

جستجوی رسمی :

در طی این جستجو فرد زمان و تلاش كافی به منظور جمع آوری اطلاعات صرف می كند كه با استفاده از آنها عملكرد مورد نظر را انجام دهد. جستجو از این نظر رسمی خواهد بود كه می توان پرسش مورد نظر را به تفصیل توضیح داد. برای این منظور هدف از تحقیق یا بازیابی بر اساس ویژگیهای مولفان ، موسسات ، تاریخ  ، نوع سند و ... مشخص می شود اطلاعاتی كه از تحقیق رسمی حاصل می شود بیشتر به منظور اهداف  رسمی چون سیاست گذاری ، برنامه ریزی استراتژیك و دیگر اشكال تصمیم گیری استفاده می شود.

بر حسب حركت در وب ، عمدتا" عملیات استنتاج به همراه برخی عملیات كنترلی ممكل اجرا می شود. جستجوی رسمی از موتورهای جستجویی استفاده می كند كه وب را كاملا" پوشش قرار داده واز ویژگیهای قدرتمند بازیابی برخوردار است.

از آنجایی كه كاربر سعی بر حفظ اطلاعات مهم دارد زمان بیشتری برای فراگیری و استفاده از ویژگیهای جستجوی پیچیده و همچنین ارزیابی منابعی كه بر حسب كیفیفت و صحت انتخاب شده اند صرف می شود.

جستجوی رسمی می تواند از دو مرحله وب برخوردار باشد : جستجوی سایت چندگانه كه منابع مهمی را در اختیار بگذارد و سپس جستجوی سا یت داخلی می تواند كنكاش گسترده ای را در بر داشته باشد.

دانلود بررسی و مقایسه رفتار اطلاع‌یابی آموزشی- پژوهشی دانشجویان تحصیلات تكمیلی علوم انسانی و فنی مهندسی در استفاده از اینترنت

به این مطلب امتیاز بدهید:  1  2  3  4  5 

موضوعات مرتبط با این مطلب :
____________________________________________________
برچسب ها:
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
.: Weblog Themes By blogskin.ir :.

تمام حقوق اين وبلاگ و مطالب آن متعلق به صاحب آن مي باشد.

پرامکانات ترین سرویس وبلاگدهی